Scenariusz zajęć o emocjach dla przedszkolaków

Głównym celem jest zauważanie uczuć w codziennych sytuacjach i poznawanie sposobów reagowania, które nie krzywdzą innych. Operacyjnie dziecko wybiera określenie pasujące do przeżycia bohatera, pokazuje sposób poproszenia o pomoc albo wskazuje potrzebę przerwy. Przyjmij także odpowiedź inną niż oczekiwana, jeśli dziecko potrafi powiązać ją z opowieścią. Ta sama sytuacja może wywołać u różnych osób odmienne emocje.

Ustal, że można słuchać bez wypowiadania się o sobie. Nie prosisz o publiczne opowiadanie trudnych zdarzeń ani nie oceniasz uczuć jako dobrych i złych. Oddziel emocję od zachowania, mówiąc, że złość jest przeżyciem, a uderzenie kogoś wymaga zatrzymania. Cele odnoszą się do rozwoju emocjonalnego i społecznego. Nauczyciel sprawdza ich związek z podstawą programową wychowania przedszkolnego oraz potrzebami grupy.

Przygotuj klocki, ilustracje twarzy o czytelnej mimice oraz obrazki pokazujące proszenie o pomoc, odpoczynek i wspólną odbudowę. Zadbaj o możliwość odejścia do spokojniejszego miejsca pod opieką dorosłego. Nie zapowiadaj nagłych hałasów ani nie przewracaj bez uprzedzenia konstrukcji zbudowanej przez dzieci. Sytuację trudną przedstawiasz w opowieści, aby uczestnicy mieli wpływ na własny udział.

Obrazki są podpowiedzią do rozmowy, a nie narzędziem rozpoznawania cudzych przeżyć. Nie wnioskuj, że uśmiech zawsze oznacza radość, a łzy wyłącznie smutek. Zapytaj, co bohater mógł czuć i co pomogłoby sprawdzić tę hipotezę. Jeśli używasz kolorów jako oznaczeń, wyjaśnij umowę i nie przedstawiaj jej jako reguły dotyczącej wszystkich ludzi.

Rozpocznij od pokazania klocków i pytania, co można z nich zbudować. Następnie opowiedz o bohaterze, który przygotował wieżę do wspólnej zabawy. Kiedy sięgał po kolejny klocek, zahaczył o podstawę i budowla się przewróciła. Bohater odsunął ręce, spojrzał na rozsypane elementy i przez chwilę nie wiedział, co zrobić. Zatrzymaj historię przed rozwiązaniem problemu.

Zapytaj „Co mogło się pojawić w jego przeżyciach?” oraz „Co w opowieści podpowiada ci taką odpowiedź?”. Dzieci mogą wybrać obrazek albo niczego nie wskazywać. Jeśli pojawi się smutek, złość lub zaskoczenie, potraktuj je jako możliwe odpowiedzi. Dopowiedz, że o uczucie najlepiej zapytać zainteresowaną osobę, a sam wygląd twarzy nie daje pewności. Nie kieruj rozmowy na wskazywanie dzieci, które zachowują się podobnie.

• Zaproś dzieci do pokazania, jak można zatrzymać ręce przy ciele i zrobić miejsce obok rozsypanych klocków. Każdy wykonuje ruch we własnej przestrzeni, bez odgrywania uderzania lub popychania.
• Pokaż obrazki możliwej pomocy. Zapytaj, czy bohater woli chwilę odpocząć, odbudować wieżę samodzielnie czy poprosić kogoś o towarzyszenie. Wybór nie musi być taki sam u wszystkich.
• Przećwicz komunikat „Potrzebuję pomocy” albo „Chcę chwilę odpocząć”. Pozwól wskazać odpowiadający mu obrazek. Nie wymagaj głośnego powtarzania przez całą grupę.
• Zaproponuj spokojne przeciągnięcie się lub oparcie dłoni o własne kolana. Dziecko może pozostać przy zwykłym oddechu. Nie narzucaj zamykania oczu ani skupiania się na ciele, jeśli powoduje to dyskomfort.
• Wróć do opowieści. Bohater prosi o wspólne zebranie klocków i wybiera, od czego zaczyna odbudowę. Zapytaj, czy pomoc usuwa wszystkie uczucia od razu. Wyjaśnij, że można nadal czuć złość lub smutek i jednocześnie bezpiecznie działać.

Na karcie umieść scenę z rozsypanymi klockami oraz czytelne obrazki możliwych reakcji. Polecenie może brzmieć „Wskaż, o co bohater może poprosić”. Nie łącz tego zadania z obowiązkiem odgadnięcia jedynej emocji. Jeśli celem jest nazywanie przeżyć, zaproponuj wybór określenia i rozmowę o jego związku z historią. Zadania dotyczące emocji i zachowań omawiaj osobno, aby instrukcja była zrozumiała.

Dziecko może wskazać odpowiedź, otoczyć ją pętlą albo powiedzieć, co wybrało. Nie oceniaj estetyki połączeń, gdy pracujecie nad rozpoznawaniem potrzeb. Przy mniejszej gotowości do rozmowy ogranicz materiał do jednej sceny i wyraźnie różnych sposobów wsparcia. Przy większej samodzielności zapytaj, jak poprosić partnera o pomoc i jak uszanować jego odpowiedź, jeśli akurat nie może dołączyć.

W podsumowaniu wróć do bohatera i poproś o wskazanie bezpiecznego następnego kroku. Zauważ, czy dziecko potrafi wybrać sposób pomocy oraz czy rozumie, że uczucie nie daje pozwolenia na krzywdzenie. Nie stawiaj warunku, że na zakończenie każdy musi być spokojny lub uśmiechnięty. Rozmowa o emocjach może wymagać czasu, powtórzeń i kontaktu indywidualnego.

Jeśli pojawi się silne przeżycie, zatrzymaj zadanie i zapewnij wsparcie zgodne z zasadami placówki. Nie analizuj osobistej sytuacji dziecka na forum grupy. Indywidualne obserwacje zachowaj w odpowiedniej dokumentacji, bez przepisywania ich do generatora. Kolejne zajęcia oprzyj na neutralnej historii o czekaniu na swoją kolej albo proszeniu o dołączenie do zabawy, aby ćwiczyć poznany komunikat w innym kontekście.

Dobór ilustracji i poleceń opisują karty pracy o emocjach. Jeśli rozwijasz także umiejętności komunikacyjne, sprawdź scenariusze zajęć TUS i dobierz zakres pracy do kompetencji prowadzącego. W narzędziu generator kart pracy wpisz neutralny temat, wiek i rodzaj zajęć. Przeczytaj scenariusz oraz sprawdź obrazki i sposoby odpowiedzi przed drukiem.